Ostrówki i Wola Ostrowiecka to dawne wsie położone na Wołyniu, w których trwa proces poszukiwań i ekshumacji polskich ofiar zbrodni dokonanej w 1943 roku przez OUN/UPA. Rozpoczęcie prac – a stało się to w bieżącym roku - było możliwe dzięki działaniom podjętym w roku 2024 przez polski rząd. To ważny krok na drodze do przywracania imion i godności zamordowanym oraz budowania pamięci opartej na prawdzie. Za przeprowadzenie ekshumacji odpowiedzialni są specjaliści Instytutu Pamięci Narodowej, przedsiębiorstwa „Wołyńskie Starożytności”, których wspierali przedstawiciele Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Konsulat RP w Łucku.
W pierwszym etapie tegorocznych prac odnaleziono szczątki 49 osób. W inauguracji kolejnego etapu uczestniczył Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Lech Parell, Zastępca Prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski, prof. Grzegorz Motyka – Dyrektor Wojskowego Biura Historycznego i badacz stosunków polsko-ukraińskich oraz specjaliści biorący udział w pracach ekshumacyjnych. Dziś odnalezione zostały szczątki co najmniej pięciu dalszych osób.
Obecność przedstawicieli Instytutu Pamięci Narodowej, Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz kluczowych badaczy podkreśla znaczenie, jakie państwo polskie przywiązuje do przywracania pamięci o ofiarach zbrodni wołyńskiej, prowadzenia rzetelnych badań historycznych oraz zapewnienia zamordowanym godnego pochówku. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych od lat angażuje się w działania służące upamiętnianiu Polaków pomordowanych na dawnych Kresach Wschodnich, współpracując z rodzinami ofiar, środowiskami kresowymi oraz instytucjami odpowiedzialnymi za badania i ochronę dziedzictwa historycznego.
Jak powiedział Szef Urzędu Lech Parell, symbolicznym upamiętnieniem wszystkich zamordowanych ma być Mur Pamięci, którego budowę zapowiedział w lipcu tego roku Premier Donald Tusk. Dzisiejsze działania stanowią nie tylko przedsięwzięcie naukowe i archeologiczne, ale przede wszystkim moralny obowiązek państwa wobec ofiar i ich rodzin oraz kolejny krok na drodze do pełnego poznania prawdy o zbrodni wołyńskiej.
Ostrówki i Wola Ostrowiecka są jednym z najbardziej tragicznych symboli zbrodni wołyńskiej. Były to duże, tętniące życiem polskie wsie zamieszkane od pokoleń przez ludność polską. Od wiosny 1943 r. ich mieszkańcy byli nękani przez oddziały UPA i narastającą falę przemocy, jednak mimo docierających informacji o napadach na sąsiednie miejscowości większość pozostała w swoich domach.
O świcie 30 sierpnia 1943 r. oddziały ukraińskich nacjonalistów dowodzone przez Iwana Kłymczaka „Łysego” i Iwana Zareczniuka „Worona”, wspierane przez część ukraińskich mieszkańców okolicznych wsi, otoczyły Ostrówki i Wolę Ostrowiecką szczelnym kordonem. Mieszkańców zgromadzono pod pretekstem zebrania, a następnie zamordowano przy użyciu głównie narzędzi gospodarskich. Zginęły również kobiety, dzieci i osoby starsze. Po dokonaniu zbrodni wsie spalono i zrównano z ziemią. W ciągu kilku godzin życie straciło około 1050 Polaków, w tym co najmniej 474 mieszkańców Ostrówek oraz 581 mieszkańców Woli Ostrowieckiej, a także siedmioro ukrywających się Żydów. Był to jeden z największych jednorazowych mordów na ludności cywilnej podczas ludobójstwa dokonanego na Wołyniu.
Pamięć o zamordowanych przez wiele lat pozostawała bez możliwości pełnego upamiętnienia. Dopiero prace prowadzone w latach 1992, 2011 i 2015 pozwoliły odnaleźć i godnie pochować szczątki 674 ofiar. Szacuje się jednak, że w ziemi nadal spoczywają szczątki około 300 osób. Tegoroczne prace są kontynuacją tamtych działań i dają nadzieję na odnalezienie wszystkich ofiar oraz zapewnienie im należnego pochówku.
