8 września przypada rocznica tragicznego aktu Ryszarda Siwca, który w 1968 roku, podczas ogólnopolskich dożynek na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie, dokonał aktu samospalenia w proteście przeciwko inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację.
Jego dramatyczny gest był wyrazem sprzeciwu wobec przemocy, zniewolenia i odebrania Czechom i Słowakom prawa do samostanowienia. Jego czyn na trwałe zapisał się w historii oporu przeciwko systemowi komunistycznemu.
W swoim wystąpieniu Szef Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Lech Parell podkreślił, że dramatyczny charakter protestu Ryszarda Siwca wynikał z poczucia bezsilności jednostki wobec przytłaczającej machiny propagandy komunistycznego państwa. Siwiec widział obojętność wobec podjętej przez władze PRL interwencji zbrojnej w Czechosłowacji. Chciał jednak dać świadectwo, że nie wszyscy jej ulegli. Na wyrządzone zło i nie znalazł innej formy, której mógłby użyć.
- Wiedział, że jego głos może zostać zagłuszony — i rzeczywiście tak się stało. Władze niemal całkowicie ukryły jego czyn, a tysiące ludzi obecnych na Stadionie Dziesięciolecia wcale nie zrozumiały jego znaczenia. To pokazuje coś bolesnego: można zdobyć się na akt najwyższej odwagi, a mimo to nie przebić się przez propagandę, strach i zbiorową obojętność. Z dramatycznym doświadczeniem osamotnienia Ryszarda Siwca kontrastuje doświadczenie Solidarności – 10 milionowego, powszechnego ruchu, który odmienił Polskę i doprowadził do upadku komunizmu. Szef Urzędu podkreślił, że bez zrozumienia opresyjnej rzeczywistości końca lat 60. ubiegłego wieku trudno w pełni zrozumieć wymowę dramatycznego protestu Ryszarda Siwca. Dziś, gdy każdy ma nieskrępowany dostęp do mediów, może wyrażać swoje zdanie na wiele sposobów – podkreślił Szef Urzędu.
Podczas uroczystości Minister Lech Parell wręczył Medal Pro Bono Poloniae przyznawany za szczególne zasługi w upowszechnianiu wiedzy o historii walk niepodległościowych, krzewieniu patriotyzmu oraz kultywowaniu pamięci o walce o niepodległość Polski Panu Janowi Jaroszowi.
W uroczystości upamiętniającej Ryszarda Siwca uczestniczyli ambasadorowie Czech i Słowacji. Ich obecność podkreśla szczególny wymiar jego dziedzictwa – solidarność narodów Europy Środkowej w dążeniu do wolności, demokracji i poszanowania praw człowieka.
Pamięć o Ryszardzie Siwcu pozostaje ważnym elementem wspólnej historii Polski, Czech i Słowacji. Jego imię przypomina kolejnym pokoleniom o wartości wolności oraz odwadze w obliczu represji.
