W Łambinowicach odbyły się uroczystości upamiętniające 82. rocznicę przybycia pierwszego transportu Powstańców Warszawskich do Stalagu 344 Lamsdorf. Po 63 dniach walki o Warszawę około 16 tysięcy powstańców trafiło do niemieckiej niewoli. Pierwszy, liczący niemal 6 tysięcy osób, transport dotarł do Lamsdorf 6 października 1944 r. Wśród jego uczestników byli żołnierze Armii Krajowej, a także kobiety i dzieci, które brały udział w walkach.
W uroczystościach na terenie byłego obozu uczestniczyli przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, Wojska Polskiego, instytucji historycznych, a także harcerze i delegacje szkół. Wśród obecnych była Helena Kamerska, żołnierz Armii Krajowej i uczestniczka Powstania Warszawskiego.
Uroczystość rozpoczęło nagranie wspomnień niedawno zmarłej Wandy Traczyk-Stawskiej. Jej świadectwo wprowadziło uczestników w tematykę losów Powstańców Warszawskich w niewoli, trudnych warunków obozowych, a także wzruszenia innych jeńców, które towarzyszyło przybyciu powstańców do Stalagu 344.
Zastępca Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, minister Michał Syska, oddał hołd uczestnikom Powstania Warszawskiego, podkreślając ich odwagę i gotowość do poświęcenia w walce o wolną i niepodległą Polskę. Minister zaznaczył, że wzajemne wsparcie, szacunek i poczucie wspólnoty pozwoliły powstańcom przetrwać 63 dni walki, a następnie także trudny okres transportu i pobytu w obozie. Szczególne słowa uznania skierował do pani Haliny, określając ją jako „bohaterkę naszej godności” i strażniczkę pamięci o swoich towarzyszkach i towarzyszach broni.
W swoim wystąpieniu minister zwrócił uwagę na szczególną odpowiedzialność współczesnych i przyszłych pokoleń za podtrzymywanie pamięci o bohaterach i ofiarach II wojny światowej, zwłaszcza w obliczu odchodzenia kolejnych świadków historii. Zastępca Szefa Urzędu podkreślił, że pamięć nie może ograniczać się jedynie do przypominania heroizmu i ofiar, lecz powinna stanowić zobowiązanie do budowania świata, w którym nigdy więcej nie powtórzy się tragedia wojny ani nie odrodzą się totalitarne ideologie oparte na nienawiści. „Chwała bohaterom, chwała Powstańcom Warszawskim, wieczna pamięć poległym, nigdy więcej wojny” - zakończył wystąpienie minister.
Podczas obchodów przypominano również historię Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych w Łambinowicach, które należało do pierwszych instytucji w Polsce podejmujących działania na rzecz upamiętnienia Powstańców Warszawskich. Zwrócono uwagę na wieloletnią rolę muzeum w dokumentowaniu ich losów, gromadzeniu świadectw oraz kształtowaniu pamięci o Powstaniu Warszawskim i jego uczestnikach.
Droga do Lamsdorf rozpoczęła się w obozach przejściowych w Ożarowie i Pruszkowie. Powstańców przewożono w przepełnionych wagonach towarowych, w trudnych i nieludzkich warunkach. Po przybyciu do obozu czekały na nich zniszczone baraki, zimno, głód i brak podstawowych warunków sanitarnych. Wielu z nich przebywało w Lamsdorf krótko, ponieważ obóz był dla nich punktem na drodze do innych niemieckich obozów jenieckich. Ich obecność pozostawiła jednak trwały ślad w historii tego miejsca.
Wśród powstańców znaleźli się znani żołnierze oraz przedstawiciele polskiego życia naukowego i kulturalnego. Mimo trudnych warunków jeńcy wspierali się nawzajem oraz organizowali życie religijne, kulturalne i edukacyjne, podtrzymując solidarność i ducha oporu.
Obchody były także okazją do przypomnienia losów kobiet walczących w Powstaniu Warszawskim. Po uroczystości przed Centralnym Muzeum Jeńców Wojennych zaprezentowano wystawę „Bohaterki wśród bohaterów”.
